Kiedy układ odpornościowy przestaje rozróżniać „ja” od „wróg”?

Nie wiem czy wiesz, ale na choroby autoimmunologiczne cierpi już ponad 300 milionów ludzi na świecie! 

W samych Stanach Zjednoczonych ponad 50 milionów osób ma co najmniej jedno schorzenie z autoagresji.

• 80% pacjentów to kobiety, natomiast u mężczyzn choroby zwykle mają ostrzejszy przebieg ( o tym więcej w kolejnej części)
• Średni czas od pojawienia się objawów do diagnozy: 4–7 lat.
• W Polsce ta ilość zachorowań wzrasta lawinowo, a leczenie najczęściej jest jedynie objawowe…

Źródła: NIH Autoimmune Diseases Research Plan; WHO, 2023; AARDA

Dieta w chorobach autoimmunologicznych, PZWL, 2018.

No dobra, ale zacznijmy od początku, czym są właściwie te choroby autoimmunologiczne?

Nasza wspaniała natura wyposażyła ludzi w system obronny, który nazywamy układem odpornościowym.

Już będąc w łonie matki, zaczyna kształtować się nasza zdolność do radzenia sobie z antygenami w późniejszych latach. Jest ona zależna od bardzo wielu czynników, w tym od kluczowego, stanu zdrowia matki.

To, z jakimi bakteriami ma styczność matka, jak się odżywia przed i w trakcie ciąży, jaki materiał genetyczny mają rodzice, jaki styl życia prowadzą, wpływa na rozwój wrodzonej odporności u dziecka.

Jest to nasza pierwsza linia naszej obrony przed antygenami.

A czym są te magiczne antygeny?

Jest to wszystko, co nasz organizm będzie uważał za obce lub niepotrzebne, albo to, co posiada zdolność pobudzania naszego systemu immunologicznego.

To sytuacja, w której układ odpornościowy traci zdolność rozpoznawania własnych komórek i zaczyna je atakować, prowadząc do przewlekłego zapalenia, uszkodzeń tkanek i dysfunkcji organów.

Jak już przyjdziemy na ten nasz piękny świat, rozpoczyna się proces kształtowania odporności nabytej. 

Jej rozwój wymaga czasu i tak naprawdę trwa całe nasze życie.

Pierwszy kontakt z antygenem wymaga dłuższego ,,obcowania”, natomiast kolejne spotkanie intruza wyzwala znacznie szybszą reakcję.

I tu może być różnie, często odpowiedź naszego systemu obronnego może być bardzo gwałtowna, ponieważ ma on za zadanie szybkie unicestwienie wroga.

Plusy i minusy…ta reakcja już na zawsze zostaje w pamięci Twojego organizmu, co może działać jak miecz obosieczny.

I tutaj pojawiają się choroby autoimmunologiczne.

A jak to wygląda w praktyce- co je wywołuje?

Nasz układ immunologiczny to super-bohater, który teoretycznie wie, co dla nas dobre. Cały czas działa, sprawdza, co dla nas jest bezpieczne, a co nie.

Kiedyś chodziły głosy, że to nasz układ odpornościowy traci zdolność rozpoznawania ,,wrogów” i ,,swoich”. 

Teraz wiemy, że on sam w sobie działa odpowiednio, ale przyczyny różnych wyzwań ze zdrowiem mogą leżeć w nas samych.

Nasz styl życia, olewanie kwestii snu i regeneracji, jedzenie byle czego i byle kiedy…kończy się 

Wiemy już z epigenetyki, że same geny do wystąpienia jakichś wyzwań ze zdrowiem, to za mało.

Wiemy też, że często to nie jedna przyczyna, lecz kumulacja czynników: genetycznych, środowiskowych, metabolicznych i psychoneuroimmunologicznych wpływa na to, co się zadzieje w naszym ciele.

Nawet w 85% to od Ciebie zależy jak będzie wyglądała Twoja podatność na choroby i czy w ogóle na nie zachorujesz (mimo, że. Twojej rodzinie mogła któraś z nich występować!)

Najczęstsze przyczyny?

1. Nic nowego- Stres (fizyczny, psychiczny, metaboliczny)

• Kiepski styl życia prowadzi do aktywacja osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza) i nadprodukcji kortyzolu, która z czasem może dochodzić do wyczerpania nadnerczy
• Przewlekły stres prowadzi także do rozregulowania układu odpornościowego i zwiększa przepuszczalność jelit (tworząc tzw. „leaky gut”)

2. Dysbioza jelit

• Wiemy już, że 70–80% układu immunologicznego mieści się w jelitach!
• Utrata równowagi mikrobiomu prowadzi do nadreaktywności odporności i niekontrolowanych reakcji organizmu
• Wirusy, bakterie, pleśnie…czasem gluten, toksyny → mogą „udawać” nasze komórki (molecular mimicry) i robić ,,nieplanowaną dyskotekę” w naszym ciele, rozwalając wszystko, co stanie na drodze.

Badania pokazują, że osoby z chorobami autoimmunologicznymi mają mniejszą różnorodność mikrobiomu i więcej bakterii prozapalnych (Nature Reviews Immunology, 2021).

3. Toksyny środowiskowe

• Wszechobecne BPA, ftalany, metale ciężkie, pleśnie (mykotoksyny), pestycydy zaburzają prawidłowe działanie mitochondriów, blokują receptory hormonalne, nasilają stany zapalne. Później wszystko leci już lawinowo.

4. Infekcje wirusowe i bakteryjne

• Wirus EBV (Epstein-Barr) o którym dużo się mówi w kontekście tocznia czy SM. Wirus opryszczki HHV-6 podejrzewany także w SM. H. pylori podejrzewany o występowanie autoimmunologicznego zapalenia żołądka, Borelia (kleszcze), Bartonella. Wirus różyczki vs.Cukrzyca typ 1…
• Wszystkie te zakażenia często „budzą” układ odpornościowy do nadmiernego działania i wtedy często tracimy panowanie nad swoim organizmem.

5. Dieta prozapalna

• Gluten, nabiał, cukry rafinowane, oleje roślinne trans, nadmiar alkoholu doskonale już wiemy, że to w nadmiarze ,,zło” i może rozwalać pracę naszego organizmu
• Kiepska dieta utrzymuje często stan zapalny w organiźmie i przeciąża jelita oraz wątrobę. A bez sprawnych organów, ciężko o sprawne działanie układu odpornościowego.

Jak to wygląda w praktyce? 

Najczęstsze choroby autoimmunologiczne to:

Nazwa	Atakowany układ	Płeć
Hashimoto	tarczyca	głównie kobiety
RZS (reumatoidalne zapalenie stawów)	stawy	kobiety > mężczyźni
SM (stwardnienie rozsiane)	układ nerwowy	2–3x częściej kobiety
Celiakia	jelita	obie płcie
Toczeń (SLE)	wielonarządowo	>90% kobiety
Łuszczyca	skóra	porównywalnie
IBD (Crohn, wrzodziejące zapalenie jelita grubego)	jelita	kobiety i mężczyźni

Do tego: choroba Gravesa-Basedowa, choroba Addisona, choroba Addisona-Biermera, cukrzyca typu 1, miastenia, pierwotna marskość żółciowa wątroby, zespół Sjógrena, twardzina układowa, zapalenie naczyć…

Sporo tego!

Znamy już przyczyny, wiemy co nas predysponuje do występowania tych chorób, ale odpowiedzmy sobie na ważne pytanie…dlaczego do licha mężczyźni chorują rzadziej od kobiet?;-)

• Hormony! Estrogen dominujący u kobiet, zwłaszcza w pierwszej fazie cyklu, wzmacnia odpowiedź humoralną, ale niestety to działanie sprzyja rozprzestrzenianiu autoagresji.
• U mężczyzn, dominujący testosteron działa immunosupresyjnie – co obniża ryzyko zachorowania na choroby autoimmunologiczne. Mimo, że chorują rzadziej, mają wyższe ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań, ponieważ ich ,,osłabiona” regulacja odporności sprzyja cięższemu przebiegowi. Dodatkowo mężczyźni rzadziej zgłaszają się wcześnie do lekarza, przez co choroba bywa diagnozowana późno – już w zaawansowanym stadium.

Tak to wygląda w praktyce.

Dla mnie temat personalnie niezwykle ważny, bo sama przez lata borykałam się z chorobami tarczycy,ba, nawet byłam podejrzewana o wystąpienie u mnie stwardnienia rozsianego, kiedy straciłam wizję na 1 oko.

Główny winowajca- stres i beznadziejny sty życia.

Zostawiam Ci teraz listę, która może Ci pomóc w somo-diagnozie. Nie, nie zachęcam Cię do rezygnacji z wizyt u lekarza (bywają pomocni;-)), natomiast być może ta świadomość zachęci Cię już teraz do jakiejś zmiany.

Daj znać!

CHECKLISTA DLA CIEBIE – SAMODZIELNA WERYFIKACJA CZY COŚ ,,W TRAWIE NIE PISZCZY”

Jeśli odpowiesz „tak” na co najmniej 3 pytania, warto tego nie zostawiać na później i pogłębić diagnostykę.

•  Przewlekłe zmęczenie, które nie mija po śnie
•  Mgła mózgowa (problemy z koncentracją, zapominanie)
•  Zimne dłonie/stopy, nietolerancja zimna
•  Problemy jelitowe (wzdęcia, zaparcia, biegunki, nietolerancje)
•  Nawracające infekcje lub trudności z regeneracją po chorobie
•  Bóle stawów, mięśni, mrowienie kończyn
•  Wypadanie włosów, sucha skóra, łamliwe paznokcie
•  Obniżony nastrój, lęk, drażliwość
•  Zaburzenia cyklu miesiączkowego / libido / potencji
•  Wahania masy ciała mimo tej samej diety

Jestem ciekawa jak to wygląda u Ciebie- możesz się podzielić ze mną swoimi refleksjami na moim IG: malgorzata.zasanska

Jeśli potrzebujesz wsparcia w tym temacie, daj znać.

Kolejny dodatek – BADANIA LABORATORYJNE – możesz je zrobić na własną rękę, albo czekać na skierowania od lekarza. Decyzja po Twojej stronie.

Według mnie to takie minimum niezbędne do wykrycia i monitorowania stanu zapalnego i markerów autoagresji.

W zależności od płci, badania mogą się nieco różnić.

Podstawowe markery zapalne i tarczycowe:

•  CRP ultraspecyficzne
•  OB
•  Morfologia + rozmaz
•  Ferrytyna
•  Homocysteina
•  Witamina D3 (25(OH)D)
•  TSH, FT3, FT4
•  aTPO, aTG (Hashimoto)
•  ANA, ENA panel (toczeń, SLE)
•  RF, CCP (reumatoidalne zapalenie stawów)
•  Kalprotektyna (przy IBD)
•  Przeciwciała przeciw transglutaminazie (celiakia)

Jeśli działasz na własną rękę, polecam zakupić badania przez stronę www np.Diagnostyki, bo jest trochę taniej niż stacjonarnie w punkcie pobrania.

Ważna jest też higiena badań, więc zadbaj o ten wątek.

No dobra, jak już wiemy, co ,,w trawie piszczy”- jak możemy wesprzeć się w procesie powrotu do zdrowia?

Dla mnie kluczem w tym procesie jest indywidualizacja.

 Każdy z nas potrzebuje czegoś innego, mamy różne zasoby, możliwości, stan konta, umożliwiający wprowadzanie jakichś konkretnych strategii.

Jedno jest pewne- DA SIĘ z tym skutecznie zadziałać i większość chorób autoimmunologicznych wprowadzić w remisję!

Choroby autoimmunologiczne to zazwyczaj manifestacja przyczyn, które trzeba rozpoznać i zaopiekować. Tylko tyle i aż tyle.

Dodatkowo- fajny, ciekawy i warty zainteresowania może być ,,Protokół Autoimmune Reset- ,,reset systemu odpornościowego”.

Jak to wygląda w praktyce?

Obszar	Interwencje
Jelita	eliminacja glutenu, probiotyki, L-glutamina, kolagen
Odporność	wit. D3, selen, omega-3, adaptogeny…
Stres	medytacja, sauna, rytm dobowy, ekspozycja na słońce
Toksyny	detoks wątroby, filtrowanie wody, usuwanie plastiku, metali ciężkich z ciała, dymu tytoniowego
Ruch	spokojny, regeneracyjny, zgodny z rytmem

NAWYKI CODZIENNE NAWYKI MOGĄ WESPRZEĆ TWÓJ ,,ZDROWSZY” STYL ŻYCIA?

Sen:

•  Dla mnie fundament, sen minimum 7-8 godzin dziennie, codziennie to must-be
•  Zasypiaj do 23:00, aby rzeczywiście zregenerować ciało
•  Zadbaj o higienę snu i odłóż ekrany najlepiej na min.1–2h przed snem
• Ograniczenie światła niebieskiego wieczorem
• Suplementacja: glicyna, diglycynian magnezu, GABA, melatonina (krótkoterminowo)

Tutaj polecajka, okulary NoBlue https://noblue.pl/  na dzień i na wieczór, które redukują dostęp światła niebieskiego do oka. Z kodem GOSIA10 dostaniesz rabat.

Odżywianie:

•  Być może w Twoich przypadku redukcja glutenu, kiepskiej jakości nabiału i cukru na minimum 30 dni będzie dobrą strategią- testuj
•  Wprowadź gęsto odżywczo produkty (jaja, podroby, kiszonki, buliony)
•  Pij >1,5 l filtrowanej wody dziennie
• Dodaj do wody szczyptę soli Kłodawskiej

Redukcja stresu:

•  Wprowadź codzienną praktykę wyciszenia (oddech, medytacja, modlitwa, journaling)
•  Staraj się unikać multitaskingu i ciągłej presji- to nie działa, a perfekcja nie istnieje
•  Znajdź 15–20 minut dziennie tylko dla siebie (higiena psychiczna jest ważniejsza niż higiena ciała)

Ruch:

•  Wprowadź do swojej rutyny spacer codziennie >30 minut
•  Ćwicz 3-4x w tygodniu bez przetrenowania
•  Praktykuj uważność ruchu (joga, tai chi, taniec intuicyjny, dla kobiet aktywność dopasowana do cyklu)

W sklepie BIOZDROWY www.biozdrowy.pl z kodem GOSIAA7 masz stałą zniżkę na jakościową eko żywność, środki czystości, kosmetyki.

Jak może wyglądać SUPLEMENTACJA wspierająca ten proces?

Uważam, że w obecnych czasach, suplementacja jest obowiązkiem w zdrowym stylu życia, ale musi ona być mądra, celowa i dopasowana do Ciebie.

Suplementy/ dawki zawsze powinny być dobierane indywidualnie, po wykonaniu badań krwi.

I istotne, bardzo ważne- nie zastępują leczenia, jeśli jest ono konieczne.

🧬 Możesz je połączyć w protokół Autoimmune Reset.

Suplement	Działanie	Przykładowa dawka
Witamina D3 + K2	immunoregulacja, T-regs	4000–6000 IU + 100 mcg K2
Selen (s. metionina)	obniżenie p/ciał	200 mcg dziennie
Cynk (pikolinian)	wsparcie limfocytów	30–50 mg
Omega-3 (EPA/DHA)	redukcja zapaleń	1000–2000 mg EPA/DHA
L-glutamina	regeneracja jelit	5–10 g na czczo
Kurkumina (z piperyną)	przeciwzapalna	500–1000 mg
Probiotyki	równowaga mikrobiomu	min. 10 mld CFU / multi-szczepy
Magnez (glicynian)	sen, regeneracja, nerwy	200–400 mg wieczorem

• W BIOWEN www.biowen.eu i www.hempking.eu z kodem GOSIA20 masz stałe -20% na wszystkie produkty, w tym całą gamę suplementów.

JAK MOGĄ WYGLĄDAĆ TWOJE CODZIENNE NAWYKI REDUKUJĄCE TOKSYNY Z ORGANIZMU?

• Używaj filtrów do wody
• Nie podgrzewaj jedzenia w mikrofali, w plastiku…
• Usuń z domu plastikowe pojemniki na wodę, plastikowe akcesoria kuchenne i nie przechowuj żywności w plastikach
• Usuń konwencjonalne środki czystości i kosmetyki z SLS, parabenami
• Wprowadź do domu rośliny oczyszczające powietrze (np. sansewieria, skrzydłokwiat)
• Wietrz mieszkanie codziennie, otwieraj okna
• Sauna, intensywna aktywność fizyczna przynajmniej 3x tygodniowo pomaga wypacać toksyny
• Suche szczotkowanie ciała (dry brushing) – aktywuje układ limfatyczny, który oczyszcza komórki z odpadów metabolicznych.
• Post nocny – tzw. „metaboliczna przerwa”, w której aktywuje się autofagia (czyli recykling uszkodzonych struktur komórkowych). Ważne, abyś dopasował jego długość do siebie i Twoich możliwości.
• Oddychaj przez nos, nie usta – filtry w nosie ograniczają wchłanianie toksyn z powietrza. Jeśli masz z tym wyzwanie, spróbuj taśm, którymi zakleisz usta i poprawisz jakość swojego snu.
• Uziemianie, kontakt z naturą redukuje stres oksydacyjny i napięcie nerwowe, więc postaraj się wpleść go w swój harmonogram choćby 1 x w tygodniu.

Tylko tyle i aż tyle.

Oczywiście, krok po kroku. To najlepszy system, który ma szansę zadziałać i wprowadzić realne zmiany.

Reasumując, choroby autoimmunologiczne to nie „kara genów”, ale reakcja organizmu na przewlekłe zagrożenie, którego często nie widzimy, nie rozumiemy.

Największe rezultaty przynosi- nie maskowanie objawów, lecz holistyczna regulacja układu odpornościowego poprzez zmianę stylu życia, nowe nawyki, dopasowane do Ciebie.

Nie walcz ze swoim ciałem. Naucz się go słuchać, a zobaczysz zmiany na które czekasz!

Remisja jest możliwa. Jestem też tego przykładem.

Stań się Biohackerem, który bierze odpowiedzialność za swoje życie i zdrowie i idzie po swoje!

Jeśli potrzebujesz wsparcia w procesie powrotu zajeb*stej wersji siebie, zapraszam do współpracy.

Konsultacja indywidualna: https://malgorzatazasanska.pl/strona-glowna/12-Konsultacja_indywidualna.html

Prowadzę też Mastermind dla kobiet i dłuższe współpracę indywidualne.

O tym więcej tutaj:https://mastermind-dlakobiet.grweb.site/

Napisałam pierwszy ebook w PL o Biohackingu dla kobiet: Jedz, chudnij i odmładzaj się zgodnie z cyklem, dostępny na mojej stronie internetowej.

Z miłością,

Gosia Zasańska

Mentorka zdrowia kobiet/ Psychodietetyk/ Biohacking Coach

www.malgorzatazasanska.pl

Zapraszam Cię na moje konto na IG:
https://www.instagram.com/malgorzata.zasanska